Αρκεί να περάσουμε τα δάχτυλά μας πάνω από μια επιφάνεια για να καταλάβουμε σχεδόν αμέσως αν είναι λεία, τραχιά, μαλακή ή σκληρή. Δεν χρειάζεται να τη δούμε, ούτε να σκεφτούμε συνειδητά τι αγγίζουμε. Το χέρι και ο εγκέφαλος συνεργάζονται τόσο γρήγορα, ώστε η αναγνώριση της υφής γίνεται πολλές φορές σχεδόν αυτόματα.
Το δέρμα μας είναι γεμάτο αισθητηριακούς υποδοχείς που ανιχνεύουν διαφορετικά χαρακτηριστικά της επαφής. Άλλοι ανταποκρίνονται στην πίεση, άλλοι στην κίνηση πάνω στο δέρμα και άλλοι στις μικρές δονήσεις που δημιουργούνται όταν τα δάχτυλα περνούν πάνω από μια επιφάνεια.
Όταν αγγίζουμε, για παράδειγμα, ένα γυαλισμένο τραπέζι, το δέρμα παραμορφώνεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Αντίθετα, όταν περνάμε τα δάχτυλά μας πάνω από γυαλόχαρτο, δημιουργούνται πολύ περισσότερες μικρές μεταβολές και δονήσεις. Οι υποδοχείς καταγράφουν αυτές τις διαφορές και μετατρέπουν την πληροφορία σε νευρικά σήματα.
Τα σήματα ταξιδεύουν μέσω των νεύρων προς τον νωτιαίο μυελό και στη συνέχεια στον εγκέφαλο. Εκεί οι πληροφορίες συνδυάζονται και μετατρέπονται σε μια πιο ολοκληρωμένη αίσθηση: «αυτό είναι τραχύ», «αυτό είναι λείο» ή «αυτό είναι μαλακό».
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η κίνηση. Για να αναγνωρίσουμε μια υφή, συχνά μετακινούμε ασυναίσθητα τα δάχτυλά μας πάνω στην επιφάνεια. Η κίνηση αυτή δίνει στον εγκέφαλο περισσότερα στοιχεία. Γι’ αυτό μπορούμε να καταλάβουμε πολλά για ένα αντικείμενο απλώς ψηλαφώντας το, ακόμη και όταν δεν το βλέπουμε.
Η αφή γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή όταν τα μάτια δεν μπορούν να βοηθήσουν. Αν βάλουμε το χέρι στην τσέπη και αγγίξουμε ένα κλειδί, ένα νόμισμα ή ένα ύφασμα, ο εγκέφαλος μπορεί να χρησιμοποιήσει το σχήμα, το βάρος, την υφή και τις μικρές λεπτομέρειες της επιφάνειας για να αναγνωρίσει το αντικείμενο.
Η διαδικασία είναι τόσο γρήγορη επειδή ο εγκέφαλος δεν ξεκινά από το μηδέν κάθε φορά. Χρησιμοποιεί πληροφορίες από προηγούμενες εμπειρίες και συγκρίνει αυτό που αισθανόμαστε με όσα έχουμε ήδη μάθει.
Έτσι, μια απλή κίνηση των δαχτύλων κρύβει πίσω της ένα εντυπωσιακά σύνθετο σύστημα. Από την πρώτη επαφή μέχρι την αναγνώριση της υφής, το δέρμα, τα νεύρα και ο εγκέφαλος συνεργάζονται μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
