Έχει τύχει ποτέ να νομίσουμε ότι ακούσαμε ένα κινητό να χτυπά, ένα κουδούνι ή κάποιον να μας φωνάζει, και όταν κοιτάξουμε γύρω μας να διαπιστώσουμε ότι δεν συνέβη τίποτα; Ο εγκέφαλος μπορεί πράγματι να δημιουργήσει μια πολύ πειστική ακουστική εμπειρία χωρίς να υπάρχει αντίστοιχος εξωτερικός ήχος.
Η ακοή δεν λειτουργεί απλώς σαν ένα μικρόφωνο που καταγράφει μηχανικά όσα συμβαίνουν γύρω μας. Τα ηχητικά κύματα μετατρέπονται σε νευρικά σήματα στο εσωτερικό αυτί και στη συνέχεια μεταφέρονται στον εγκέφαλο, όπου αποκτούν νόημα. Στη διαδικασία αυτή συμμετέχουν η μνήμη, η προσοχή και οι προσδοκίες μας.
Όταν περιμένουμε να ακούσουμε έναν συγκεκριμένο ήχο, ο εγκέφαλος μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε οποιοδήποτε ερέθισμα μοιάζει με αυτόν. Ένας ασαφής ήχος από το περιβάλλον μπορεί έτσι να ερμηνευτεί ως κάτι γνώριμο. Ακόμη και ένας πολύ ασθενής ήχος μπορεί να αποκτήσει διαφορετική σημασία ανάλογα με το τι περιμένουμε να ακούσουμε.
Η κατάσταση γίνεται πιο συνηθισμένη όταν είμαστε κουρασμένοι ή βρισκόμαστε σε περιβάλλον με πολλούς ήχους. Η προσοχή μας προσπαθεί συνεχώς να ξεχωρίσει τι είναι σημαντικό και τι όχι. Αυτό σημαίνει ότι η αντίληψη δεν αποτελεί πάντα πιστή «ηχογράφηση» του περιβάλλοντος, αλλά αποτέλεσμα επεξεργασίας.
Υπάρχει επίσης περίπτωση να ακούμε έναν ήχο που προέρχεται από το ίδιο το ακουστικό μας σύστημα. Οι εμβοές, για παράδειγμα, μπορεί να γίνονται αντιληπτές ως βουητό, σφύριγμα ή ήχος που δεν υπάρχει εξωτερικά.
Ένα περιστασιακό λάθος αντίληψης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Αν όμως κάποιος ακούει επίμονα ήχους χωρίς εξωτερική πηγή, ιδιαίτερα αν το φαινόμενο είναι καινούργιο ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, είναι καλό να το συζητήσει με επαγγελματία υγείας.
