Μπορεί να φαίνεται παράξενο, όμως το να στεκόμαστε όρθιοι είναι μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί τη συνεργασία πολλών διαφορετικών συστημάτων του οργανισμού. Όταν κλείνουμε τα μάτια, αφαιρούμε μία από τις σημαντικότερες πηγές πληροφοριών που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να γνωρίζει τη θέση του σώματος στον χώρο. Γι’ αυτό η ισορροπία μας μπορεί να γίνει αισθητά πιο δύσκολη.
Για να παραμένουμε σταθεροί, ο εγκέφαλος συνδυάζει πληροφορίες κυρίως από τρία συστήματα: την όραση, το αιθουσαίο σύστημα του έσω αυτιού και την ιδιοδεκτικότητα. Η όραση μάς επιτρέπει να χρησιμοποιούμε το περιβάλλον ως σημείο αναφοράς. Ένα σταθερό αντικείμενο, για παράδειγμα, μας βοηθά να αντιλαμβανόμαστε αν το σώμα μας γέρνει προς κάποια κατεύθυνση.
Το αιθουσαίο σύστημα, που βρίσκεται στο εσωτερικό του αυτιού, ενημερώνει τον εγκέφαλο για τις κινήσεις και τη θέση του κεφαλιού σε σχέση με τη βαρύτητα. Διαθέτει ειδικούς αισθητήρες που ανιχνεύουν περιστροφές και γραμμικές επιταχύνσεις, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να προσαρμόζει συνεχώς τη στάση του σώματος.
Την ίδια στιγμή, η ιδιοδεκτικότητα παρέχει πληροφορίες από τους μυς, τους τένοντες και τις αρθρώσεις. Χάρη σε αυτή μπορούμε να γνωρίζουμε πού βρίσκονται τα χέρια και τα πόδια μας ακόμη και όταν δεν τα κοιτάζουμε.
Όταν κλείνουμε τα μάτια, ο εγκέφαλος χάνει την οπτική επιβεβαίωση και πρέπει να βασιστεί περισσότερο στις πληροφορίες από το έσω αυτί και το μυοσκελετικό σύστημα. Αν αυτά τα σήματα δεν είναι αρκετά ακριβή ή αν υπάρχει μικρή ασυμφωνία μεταξύ τους, η διατήρηση της ισορροπίας γίνεται δυσκολότερη.
Το φαινόμενο είναι πιο έντονο όταν στεκόμαστε με τα πόδια ενωμένα ή πάνω σε μια μαλακή και ασταθή επιφάνεια. Σε αυτές τις συνθήκες μειώνονται ακόμη περισσότερο τα διαθέσιμα αισθητηριακά ερεθίσματα και ο εγκέφαλος πρέπει να κάνει πιο σύνθετη «επεξεργασία» για να διατηρήσει το σώμα σταθερό.
Η προσωρινή απώλεια σταθερότητας όταν κλείνουμε τα μάτια, επομένως, είναι συνήθως απολύτως φυσιολογική. Αν όμως κάποιος εμφανίζει έντονη ή επίμονη αστάθεια ακόμη και με ανοιχτά μάτια, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ζάλη ή άλλα συμπτώματα, χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό.
Η ισορροπία μας αποδεικνύει τελικά πόσο στενά συνεργάζονται οι αισθήσεις και ο εγκέφαλος, ώστε να μπορούμε να στεκόμαστε και να κινούμαστε χωρίς να το σκεφτόμαστε.
